دکتر عبدالرحمن قاسملو و کردستان - ۱

بهزاد خوشحالی

هدف از گرد آوری این مجموعه،آشنایی با یکی از پراهمیت ترین دوره های تاریخ کردستان و ایران است.خوانندگان این مجموعه با بسیاری از رویدادها و شخصیت های آن دوران آشنایی دارند، اما آشنایی با اندیشه های آنان در همان عصر، و جایگاه اندیشه ورز ایشان از زبان خود آنها بسی جالب تر می نماید.
سرزمین کردستان در آن دوران،روزگار نگرانی های سیاسی و اضطراب های اجتماعی از یک سو و کشاکش های مسلکی از سوی دیگر بوده است،عصری که یکی از پرتلاطم ترین دوره ها در تاریخ نوین ایران و دوره ای است که انقلاب ایران به بار نشست،دوران بی ثبات گذار را پشت سر نهاد و دوره ی ناآرامی کردستان را تجربه کرد.
مجموعه ی حاضر،سرگذشت چگونه اندیشیدن و چه کردن،چگونه تلقی کردن و چگونه پنداشتن،چگونه تاثیرگذاردن و چگونه تاثیر پذیرفتن،و چه بودن ها و چه شدن ها در این دوران سرکش است.
شاید اندیشه نگاری نسلی از بزرگترین معماران تاریخ معاصر پس از انقلاب،آن هم از زبان همین معماران،آسان ترین راه برای درک واقعیات آن دوران باشد...
تاریخ خود را تکرار می کند و چون حالت های کنونی چیزی جز بازگشت به حالت های گذشته نیستند،به همین خاطر،آگاهی از تحولات گوناگون و پیاپی گذشته،کلید ورود به دنیای آینده خواهد بود...فراموش نکنیم:تاریخ کتابی است که ما می نویسیم و خود نیز درآن نگاشته می شویم...   
این مجموعه که از مطبوعات ایران در سال های۵۷و۵٨و۵۹استخراج شده است،تقدیم خوانندگان گرامی خواهد شد.
دکتر قاسملو:شایعات مبتنی بر اغتشاشات متعدد در کردستان کذب است.
عبدالرحمن قاسملو رهبر حزب دموکراتیک کردستان، دیروز هرگونه اتهام جدایی طلبی را رد کرد و پشتیبانی کامل خود را از آیت الله خمینی و دولت انقلابی بازرگان اعلام داشت. قاسملو که پس از ۲۵ سال تبعید به وطن باز گشته است دیروز گفت حزب او و مردم کرد، جملگی پشت سر خمینی قرار دارند و اخیراً هم همبستگی خود را با دولت اعلام کردند. قاسملو همچنین با اشاره به گفتگوهای خود با داریوش فروهر،آن را موفقیت آمیز خواند و گفت که یک بیانیه ٨ ماده‏ای که حاوی خواستهای مردم کرد می‏باشد به فروهر داده شد. براساس این بیانیه، آیت الله شیخ عزالدین حسینی یکی از روحانیون مهاباد، رهبری تیم مذاکرات را با دولت، در آینده بعهده خواهد داشت. وی اظهار امیدواری کرد که خواسته‏های ما به آیت الله خمینی و بازرگان تسلیم شود و آنها به ما جواب مشخص بدهند. هم «قاسملو» و هم «انتظام»، هر نوع تهدید جلال طالبانی رهبر کردهای عراق را رد کردند.
انتظام گفت: «گزارشی که فروهر داد حاکی است که شایعات جدایی طلبی کردستان مبالغه آمیز است».
قاسملو گفت: «شایعات مبتنی بر اغتشاشات متعدد در کردستان کذب است و تا آنجا که من می‏دانم شایعات مبنی بر حملات طالبانی به نگهبانان مرزی بی اساس است. در هر حال اگر او بخواهد وحدت ملی ما را به مخاطره ‏اندازد با او و پشتیبانانش به مخالفت برخواهیم خواست. من شایعه صدای رادیو کردستان آزاد را تکذیب می‏کنم این شایعات را فقط بیگنگان می‏سازند. قاسملو افزود: «تقاضای مردم کرد تحت یک جمهوری اسلامی، به سادگی قابل حل است. تقاضاهای ما آنچنان است که هیچ دولت انقلابی از جمله دولت کنونی که در رأس قدرت است، نمی تواند آنها را رد کند.(اطلاعات٣/۱۲/۱٣۵۷)
دبیر کل حزب دمکرات کردستان:اعطای خودمختاری به کردستان وظیفه دولت انقلاب است.
پادگانهای مهاباد،جلدیان،پیرانشهر و پسوه، به وسیله کمیته مشترک انقلابیون اداره می‏شوند.
دکتر عبدالرحمن قاسملو دبیر کل ۵۰ ساله حزب دمکرات کردستان در یک مصاحبه اختصاصی با کیهان اعلام کرد: خلق کردستان سالیان درازی است زیر ستم ملی قرار دارد و در واقع وضع ستم ملی که ابعاد اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی دارد، یکی از وظایف دولت انقلابی مهندس بازرگان است. قاسملو در این گفتگو ضمن بررسی علل شکست جنبش کردستان در سالهای ۲۴و۲۵ و برشمردن خواست‏های خلق کرد،گفت: حل مسئاله کرد در تجاهل این مسئله نیست و در شرایطی که انقلاب وسیعی در ایران صورت گرفته و میهن ما از یک استبداد بزرگ رهایی یافته است. حل آن چندان دشوار نیست. آنچه مردم کردستان می‏خواهند عبارت است از تأمین حقوق ملی در چارچوب کشور ایران و نه جدا کردن کردستان از خاک ایران آنطور که عناصر مرتجع و فرصت طلب مطرح میکنند و بعضی وسایل ارتباط جمعی غربی که در خدمت امپریالیسم جهانی هستند به آن دامن میزنند. وی افزود: در اساسنامه ما گفته می‏شود، حزب ما حزبی است دمکرات و مدافع کارگران، دهقانان زحمتکشان و روشنفکران و این گروهها نیروی محرکه جامعه هستند. به نظر ما مسایل مربوط به امور مالی و بانکی، بویژه نقش اسکناس و مسایل مربوط به طرحهای اقتصادی دراز مدت که از نظر اقتصادی و در سطح ملی می‏تواند مهم باشد، در صلاحیت دولت مرکزی است. بقیه مسایل مربوط به امور داخلی منطقه خودمختار میشود همه مسایل فرهنگی، اداری و اجتماعی خاص منطقه را دولت خودمختار اداره می‏کند. در حالی که برای نمونه ارتش از مرکز باید اداره شود،ژاندارمری و شهربانی باید بوسیله دولت خودمختار رهبری شود. قاسملو ضمن تایید همه گروهها و سازمانهایی که علیه رژیم شاه مبارزه کرده‏اندگفت: ما حاضریم درزمینه دو مسأله اساسی زیر و در بسیاری از زمینه‏های دیگر، با این سازمانها و دیگر احزاب ملی همکاری کنیم:
۱-تأمین دموکراسی و آزادیهای اساسی برای همه احزاب و سازمان‏ها و گروههای سیاسی و ملی که علیه رژیم مبارزه کرده‏اند.
۲-مبارزه در راه تأمین حقوق ملی خلق‏های ایران، از جمله خلق کرد.
دکتر قاسملو درمورد نتیجه مذاکرات هیات اعزامی دولت، گفت: ما به هیات گفتیم باید اعتماد مردم جلب و از شیوه‏های گذشته اجتناب شود. دولت باید با نمایندگان واقعی حق کرد وارد مذاکره شود، به آنها که تا دیروز به شاه تملق می‏گفتند و امروز به دست بوسی امام میروند.ما به صراحت گفتیم هیچ نیروی تجزیه طلبی در منطقه وجود ندارد و باید ذهن مردم را درباره مسأله خودمختاری خلقها روشن کرد. رهبر حزب دمکرات پیرامون وقایع اخیر در پادگان‏های نظامی کردستان گفت: پادگان‏های مهاباد، جلدیان، پیرانشهر و پوه وسیله کمیته مشترکی از سربازان،افسران، درجه داران و انقلابیون مسلح اداره می‏شود، ولی پادگان سردشت هنوز تصفیه نشده است.(کیهان۱۰/۱۲/۱٣۵۷)
امور داخلی کردستان باید به کردها واگذار شود.
«عبدالرحمن قاسملو» رئیس حزب دموکراتیک کردستان گفت: کردها می‏خواهندحقوق ملی آنها تضمین گرددو بهیچوجه خواهان دولت مستقل جداگانه نیستند. قاسملو اظهار داشت: «زمزمه جنبش تجزیه طلبانه، در اصل از سوی عواملی مطرح گردید که در صدد بهره برداری از شرایط جاری هستند و با دولت‏های خارجی در ارتباط می‏باشند». رهبر حزب دموکراتیک کردستان ادامه داد: «ما در اساسنامه حزب خود آورده‏ایم که حزب ما شامل کارگران و روشنفکران می‏گردد و به عقیده ما سیاستهایی که مربوط به روابط خارجی، دفاع ملی، امور مالی و برنامه‏های دراز مدت اقتصادی میگردد، باید به خود استانها واگذار شود و سیاستهای مربوط به فرهنگ، امور اجتماعی و اداره محل، باید توسط دولتهای استانی اجرا گردد». قاسملو به عنوان نمونه اظهار داشت: «ارتش باید تحت نظر دولت مرکزی باشد اما پلیس و ژاندارمری تابع دولت دولت خودمختارملی انجام وظیفه نماید. قاسملو در تائید و شناسایی کلیه گروههایی که بر علیه رژیم شاه سابق مبارزه کرده‏اند گفت: «حزب ما آماده است تا با تمام این گروهها برای تضمین دموکراسی و آزادی همکاری نماید». قاسملو درباره مذکراتی که هیأت اعزامی دولت به کردستان انجام داده است گفت: ما به آنها گفتیم که باید به مردم اعتماد نمایند نه افرادی که تا دیروز به شاه سابق تعظیم میکردند و امروز دست امام را می‏بوسند. ما تاکید کردیم که نیروهای تجزیه طلب وجود ندارند و مردم باید در رابطه با مسأله خودمختاری، آگاهی پیدا نمایند.
قاسملو در مورد پرسشی که راجع به پادگان‏های نظامی از وی شد گفت:«پادگان‏های مهاباد،پیرانشهر و پسوه در حال حاضر،تحت نظر نیروهای انقلابی اداره می‏شوند،اما پادگان سردشت هنوز تصفیه نشده است».(اطلاعات۱۲/۱۲/۱٣۵۷)
کنگره ۲۰۰ هزارنفری کردها در مهاباد تشکیل شد.
مهاباد- گروه خبرنگاران اطلاعات:۲۰۰ هزار کرد که از مناطق مختلف کرد نشین به مهاباد آمده بودند در نخستین کنگره که خود از سوی حزب دموکرات کردستان ترتیب یافته بود بار دیگر خواهان خود مختاری مناطق در چارچوب ایران مستقل شدند واز دولت خواستند هرچه زودتر موضع خود را در قبال این مسأله روشن کند. نخستین کنگره کردها در حالی که گروه بسیاری از آنها مسلح بودند گروهی از خبرنگاران خارجی مطبوعات ورادیو تلویزیونهای دنیا را به مهاباد کشانده بود. «عبدالرحمن قاسملو» دبیرکل حزب دمکرات کردستان در آغاز کنگره طی سخنانی گفت:
«آزادی ودمکراسی در ایران، بدون دمکراسی برای کردها به ثمر نمی‏رسد، همچنانکه انقلاب خلق کرد بدون آزادی ایران بجایی نخواهد رسید.
ملت کرد انتظار دارد حضرت ایت ا…. العظمی خمینی از آرمان کردهاکه از آرمانهای آزادیخواهی ملت ایران جدا نیست جانبداری کنند و دولت موقت مهدی بازرگان را وادارند تا نقطه نظرهای خود را در قبال خودمختاری ملت کرد ایران اعلام کند». وی سپس افزود:
«تجزیه طلبی» آهنگ کهنه‏ای است که ارتجاع ساز کرده وما ان را قویاً رد می‏کنیم. قاسملو آنگاه هشدارداد. "هر کس با ما دوستی بکند با او دوستی می‏کنیم ولی این به آن معنی نیست که هر کس دوست نباشد دشمن است بلکه هر کس دشمن نباشد دوست است".
وی آنگاه تآکید کرد که در مجلس موسسان، کردها باید نسبت به جمعیت، نماینده داشته باشند و شهر بانی و ژاندارمری بار دیگر به شکل سابق در این منطقه شروع به کار نکنند.(اطلاعات۱۲/۱۲/۱٣۵۷)
در صورت عدم اعطای خود مختاری،کردها واکنش نشان می‏دهند.
مهاباد ـ خبرنگار اعزامی اطلاعات: دکتر عبدالرحمن قاسملو دبیر کل حزب دموکرات کردستان ایران که با برگزاری یک میتینگ ۲۰۰ هزار نفری از کردهای تمام مناطق کرد نشین ایران، دست به یک مانور سیاسی در مقابل دولت مرکزی زد اعلام کرده که عکس العمل کردها در قبال خودداری دولت مرکزی از دادن خود مختاری به کردستان با توجه به موضعی است که دولت انتخاب خواهد کرد. دکتر قاسملو گفت: «حقیقت این است که استقبال مردم از این میتینگ برای خود ما هم قابل پیش بینی نبود. ما اینک به بازسازی حزب دمکرات پرداخته‏ایم و در مرحله اول باید به روشن کردن موضع خود برای همه مردم ایران بپردازیم تا احیانا سوء تفاهماتی که بر اثر اتهام تجزیه طلبی پیش آمده است، برطرف کنیم. خواست ما بسیار روشن است و در ۲ نکته خلاصه می‏شود:
دموکراسی برای ایران و خود مختاری برای کردستان
دبیر کل حزب دمکرات کردستان در پاسخ به این سوال که در صورت خودداری دولت مرکزی از دادن خود مختاری به کردستان واکنش کردها چه خواهد بود گفت: «یکی از رهبران حزب سوسیال دموکرات آلمان» زمانی گفته بود: آموزش، تبلیغات، سازماندهی. ما دلیلی نمی‏بینیم که دولت انقلابی که در نتیجه انقلاب مردم سرکار آمده و پایه‏های رژیم منفور شاهنشاهی را در هم کوبیده قادر نباشد که رسما و علناً موضع خود را نسبت به حق خودمختاری خلق ستمدیده کرد و سایر خلقهای ستمدیده‏ایران اعلام کند. بنظر ما این یکی از وظایف دولت انقلابی است. ما در حالی که به روشنگری خواهیم پرداخت حاضر به هر گونه مذاکره با مقامات دولت انقلابی هستیم و این را حق خود می‏دانیم که از همه مسائل دمکراتیک به منظور نیل به هدفهای خود مبارزه کنیم، دکتر قاسملو در پاسخ به این پرسش که از دیدگاه شما مبارز مسلحانه جزو این وسایل دموکراتیک است، گفت: «مبارزه مسلحانه را ژریم شاه به این مردم تحمیل کرده ما امیدواریم که در این دوران انقلاب، این وضع پیش نیاید در هر صورت آنچه تاریخ نشان داده این بوده است که شکل مبارزه را همیشه هیأت حاکم انتخاب می‏کند» از دکتر قاسملو پرسیده شد: اگر موضع دولت طوری بود که راهی جز مبارزه مسلحانه برای شما باقی نماند، آیا دست به این کار خواهید زد؟ وی گفت پاسخی جز آنچه تاکنون به سوالهای شما دادم، ندارم.(اطلاعات۱۲/۱۲/۱٣۵۷)
پس از ٣۲ سال فعالیت پنهانی: حزب دمکرات کردستان علنی شد.
دبیر کل حزب دمکرات، از امام خواست که در مورد خواستهای خلق کرد، به دولت رهنمود بدهد.
بدون اعطای حقوق خلق کرد، دموکراسی واقعی در ایران aامکان پذیر نیست.
مهاباد، خبرنگار اعزامی: به مناسبت علنی شدن حزب دمکرات کردستان ایران بعد از ٣۲ سال فعالیت مخفی، اجتماعی با حضور دهها هزار نفر از طرفداران این حزب در ورزشگاه مهاباد برگزار شد. در این اجتماع که از زمان شکست حکومت خودمختار قاضی محمد در کردستان بی نظیر بود. هزاران نفر از روستائیان در حالیکه شعار میدادند: «حزب ما فقط حزب دمکرات است»حضور داشتند، در پیشاپیش روستائیان، روحانیون مترقی دهات که طرفدار این حزب در روستاها هستند حرکت می‏کردند. روستائیان عکسهایی از قاضی محمد پیشوای خلق کرد، ملا آواره و دیگ روحانیون که در جنبش سال ۴۷ شهید شدند در دست داشتند. در این اجتماع، صدها نفر بنمایندگی از طرف اهالی کلیه شهرهای کردنشین شرکت کردند. در این مراسم پس از خواندن سرود"ای رقیب"، به زبان کردی، دکتر عبدالرحمن قاسملو دبیر کل حزب دمکرات کردستان طی سخنانی بر خواست‏های خلق کرد در زمینه خودمختاری کردستان و رد هر نوع تجزیه طلبی تکیه کرد. وی گفت: حزب ما شهدای زیادی داده که تنها سال ۴۷-۱٣۴۶ هفتاد نفر از همرزمان خود را در شورش مسلحانه از دست دادیم. مردان روحانی کردستان در همه تنگناها با خلق کردبوده‏اند. حزب ما که حزب قاضی محمد و حزب شهدای «چهار چراغ»(محلی در مهاباد که شهدای مهاباد را ٣۰ سال پیش در آنجا دار زدند)، با ملا آواره‏ها و عزیز یوسفی‏ها می‏باشد، تا بدست آوردن همه حقوق ملی کرد از پا نخواهد نشست...
موضع دولت چیست؟
وی افزود: امروز در مهاباد تمام پایگاههای امپریالیستی و ارتجاعی در هم کوبیده شده اما اطمینانی نیست که ارتجاع در نقاط دیگر دست به یورش مجدد نزند. بدون آنکه حقوق خلق کرد، داده شودبدست آمدن دموکراسی واقعی در ایران، امکان پذیر نیست. وی از امام خمینی خواست با دادن رهنمون لازم به دولت موقت از خواست‏های خلق کرد دفاع کنند و باید دولت بازرگان هم رسماً موضع خود را در این باره روشن نماید.وی افزود در مجلس موسسان آینده نمایندگان واقعی خلق کرد، باید شرکت داشته باشند. ما به کسی اجازه نمی‏دهیم وحدت ملی را خدشه دار کند. سیاست ما در برابر احزاب دیگر این است که هر که دشمن ما نیست دولت به حساب خواهیم آورد. ما انتقادها را می‏پذیریم و در سطح ملی و منطقه ای انحصار طلب نیستیم. حزب دمکرات کردستان حاضر است در مسایل زیر با هر کس و هر حزبی همکاری کند:
۱-ابعاد جمهوری دمکراتیک در ایران ۲- تعیین حق خودمختاری برای همه خلقهای ایران در چارچوب یک کشور و احد و حقوق دموکراتیک برای همه گروهها و دسته‏های سیاسی٣- در پیش گرفتن سیاست اقتصادی درستی که منافع زحمتکشان را کد نظر داشته باشد.۴-از بین بردن بیسوادی و بالا بردن فرهنگ توده‏ها بر اساس آموزش به زبان مادری اقوام و خلقهای ایران ۵ –سیاست مستقل ملی و مبارزه با امپریالیزم و حمایت از همه جنبشهای رهایی بخش ۶- ایجاد پیوند با هر کشوری که حاکمیت ملی ایران را بپذیرد.
ارتش را منحل کنید
قاسملو همچنین از دولت مرکزی خواست از تجدیدسازمان ژاندارمری و شهربانی در منطقه کردستان خود داری کند و وظایف اینها را به عهده اهالی بگذارد.او خواستار انحلال ارتش و ایجاد ارتش خلقی شدو گفت: ارتش نباید چماق دولت برای سرکوب خلق باشد. او از«میلیتاریزه» کردن کردستان انتقاد کرد و افزود: هیچ گروه و دسته اس نباید نیروهای خود را برای تحریک عده‏ای علیه گروه دیگر به کار گیرد. سپس «محمد امین هیمن» شاعر معروف کرد و یار قاضی محمد قطعه شعری به زبان کردی خواند. وی پس از ۱۵سال تبعید در عراق به مبهن برگشته است.سپس پیام آیت الله ملا شیخ عزالدین حسینی، امام جمعه مهاباد خوانده شد.نماینده نظامیان انقلابی نیز که سروانی بود، طی پیامی‏گفت: ارتش دیگر هیچگاه به روی برادرانش آتش نخواهد گشود. پیام نمایندگان خلق آذری، حزب اتحادیه دموکراتیک مردم و گروه منشعب از چریکهای فدایی خلق و چند سازمان و گروه سیاسی دیگر نیز خوانده شد.(کیهان۱٣/۱۲/۱٣۵۷)
اساسنامه حزب دموکرات کردستان اعلام شد.
مهاباد ـ خبرنگار اعزامی اطلاعات: «دکتر عبدالرحمن قاسملو» دبیر کل «حزب دموکرات کردستان ایران»، دیدار اخیر خود با «چریکهای فدایی خلق» را نوعی تمرین دموکراسی نامید و افزود: «از سوی ما تمایل به همکاری با همه گروهها وجود دارد و من این تمایل را در آنها نیز دارم». دکتر قاسملو در پاسخ به این پرسش که عده‏ای از جوانان، حزب دموکرات کردستان ایران را یک حزب «شبه سوسیال دمکرات بورژوایی دست راستی» می نامند گفت:
«ما با تفاهم کامل به حرفهای جوان‏ها گوش می‏کنیم و یقین داریم که در آینده، نقاط مشترک بسیاری با آن‏ها خواهیم داشت و امیدواریم در آینده جوان‏ها حزب ما را بهتر بشناسند و در این عقیده تجدید نظرکنند».
قسمت‏هایی از مواد اساسنامه حزب دموکرات کردستان ایران که باید آن را قویترین حزب سیاسی در منطقه دانست، به این شرح اعلام شده است:
-حزب دمکرات کردستان، حزب انقلابی همه خلق کرد در کردستان ایران است و بویژه، کارگران و دهقانان و روشنفکران انقلابی را در صفوف خود متشکل می سازد.
-این حزب در فعالیتهای خود از تئوری علمی تکامل جامعه پیروی می‏کند.
-اعضای حزب باید حا